بی متال چیست؟

بی متال چیست

بی متال چیست؟

برای حفاظت از موتورهای الکتریکی در مقابل اضافه بار از رله های حرارتی (بی متال) استفاده می شود. اساس کار این رله ها بر پایه اختلاف ضریب انبساط طولی دو فلز به کار رفته است.
بر اثر عبور جریان از بی متال ،دو فلز گرم می شوند و طول آنها افزایش می یا بد. از آن جایی که ضریب انبساط طولی یکی از فلزات بیشتر از دیگری است. دو فلز با هم به سمت فلزی که ضریب انبساط طولی کمتری دارد خم می شود. در نتیجه مسیر عبور جریان کنتاکتها باز و مدار قطع می شود.

طرز کار بی متال

در رله های حرارتی ، سه تیغه تعبیه شده که سیم حا مل جریان چند حلقه به دور آن پیچیده می شود. در اثر عبور جریان اضا فه بار، هادی ها گرم ، حرارات به بی متال منتقل می شود و با عث خم شدن تیغه می شود. حرکت هر یک از بی متالها به اهرمی فشا ر می آورد و با جا به جا شدن اهرم، یک میکرو سوئچ که دارای کنتاکت تبدیل باز و بسته است تغییر وضعیت می دهد و مدار فرمان را قطع می کند. برای افزایش سرعت عملکرد بی‌متال و جلوگیری از جرقه و سوختگی محل اتصال، از آهن‌ربا در بالا و پایین تیغهٔ دوفلزی استفاده می‌شود که نیروی مغناطیسی آن به بسته شدن سریع اتصال کمک می‌کند.

بی متال
بی متال

رله‌های اضافه‌بار (بی‌متال) تنظیم‌پذیر هستند و می‌توان آن‌ها را به گونه‌ای تنظیم کرد که جریان‌هایی بین ۱٫۰۵ تا ۱۰ برابر جریان نامی موتورها را قطع کنند. رلهٔ بی‌متال سه‌فاز معمولاً دارای سه پل قدرت و دو کنتاکت فرمان است (یک کنتاکت باز برای اتصال به سیستم هشداردهنده و یک کنتاکت بسته برای قراردادن در مسیر تغذیهٔ کنتاکتور). کنتاکت معمولاً بستهٔ بی‌متال با شماره‌های ۹۵-۹۶ و کنتاکت معمولاً باز آن با شماره‌های ۹۷-۹۸ مشخص می‌شود.

برخی از رله‌های بی‌متال دارای دو حالت دستی و خودکار هستند که در حالت دستی اگر رله عمل کند باید آن را به صورت دستی و با فشردن دکمهٔ RESET به حالت اول بازگرداند، اما در حالت خودکار برگشتن به حالت اول پس از گذشت مدتی معین به صورت خودکار انجام می‌شود.

اتصال بار تکفاز به بی متال سه فاز

در صورت استفاده از یک بی متال سه فاز برای یک مصرف کننده تکفاز، باید قطع کننده یکی از فازها را با قطع کننده فاز دیگر سری نموده و از کنتاکت باقی مانده باید برای اتصال نول به مصرف کننده استفاده نمود.

قسمت‌های مختلف یک رلهٔ حرارتی عبارتند از:

  • تیغه‌های اتصال به کنتاکتور
  • ترمینال‌های اتصال به کابل موتور
  • ترمینال مشترک مدار فرمان
  • پیچ تنظیم جریان
  • ترمینال‌های باز و بستهٔ مدار فرمان
  • پیچ تغییر وضعیت
  • دگمهٔ برگشت وضعیت

 

 

 

تست بی متال

۱-   حالت سرد COLD : در این روش دو برابر جریان نامی بی متال تزریق می گردد و زمان عملکرد رله بی متال یادداشت می شود.

۲-  حالت گرم HOT : چون این تست پس از تست حالت سرد و پس از عمل کردن رله صورت می گیرد، تست گرم نامیده می شود. در این روش جریانی معادل شش برابر جریان نامی تزریق شده و زمان عملکرد رله بی متال یادداشت می گردد.

۳-  حالت دو فاز : در این روش در مدار بالا یکی از فازها را قطع کرده و مدار را با دو فاز می بندند. و زمان عملکرد رله را یادداشت می کنند.

مقادیر به دست آمده با نمودار بی متال مقایسه می گردد.

نحوه نصب بی متال یا رله اضافه بار حرارتی:

نحوه نصب بی متال  بسیار ساده است کافیست شاخک های بی متال را به خروجی کنتاکتور وصل کرده و مدار فرمان آن را ببندیم .
دارای درجه تنطیم جریان است که تنظیم آن برابر با جریان نامی متور است
نکته: در صورت قرار داشتن بی متال در مدار حتماً باید از فیوز مینیاتوری هم در مدار استفاده کنیم تا آن را در مقابل جریان مغناطیسی محافظت کند زیرا بی متال فقط محافظ جریان حرارتی است.

 

نحوه نصب بی متال
نحوه نصب بی متال

نحوه نصب بی متال و پیچ تنظیم

ین شستی بر بروی برخی بیمتال ها وجود دارد که H به معنای حالت دستی و A به معنای حالت اتوماتیک می باشد همانطور که گفتیم وقتی بی متال عمل می کند کنتاکت هایش نیز تغییر وضعیت می دهند، برای بازگرداندن به حالت اولیه(نرمال) باید دکمه ریست(RESET) را فشار دهیم
حال اگر بخواهیم پس از هربار عملکرد،کنتاکت ها بی متال به صورت خود کار به حالت اولیه برگردد باید ان را روی حالت A قرار دهیم
در غیر اینصورت پس ازهر بار عملکرد بیمتال باید ریست شود.

دکمه استوپ (STOP) نیز روی بیمتال قرار دارد که برای آزمایش قطع مدار فرمان تعبیه شده است تا کاربران از اتصال صحیح مدار فرمان اطمینان حاصل کنند.
دکمه تست(TEST) برای تست و آزمایش صحیح کارکرد بی متال و سالم بودن یا خراب بودن آن مورد استفاده قرار میگیرد
به این صورت که وقتی این دکمه را فشار دهیم باید مدار قطع شود.
ورودی سه فاز قدرت یا شاخک ها ورودی مستقیماً به زیر کنتاکتور وصل شده و خروجی بی متال به متور وصل می شود.

 

درباره نویسنده

مهندس برق هستم و عاشق تکنلولوژی